• Channel Crossings

Tydzień po tygodniu

Tydzień po tygodniu

GODZINA ZERO – ZAPŁODNIENIE

Przez dwa pierwsze tygodnie kazdego cyklu miesiecznego cialo kobiety przygotowuje sie do przyjecia nowego zycia. Co miesiac w jajniku dojrzewa komórka jajowa, a blona sluzowa macicy grubieje, staje sie lepiej ukrwiona i przygotowana na przyjecie zaplodnionej komórki jajowej. Po okolo 14 dniach peka pecherzyk otaczajacy dojrzala juz komórke jajowa. To moment zwany jest owulacja. Uwolniona do jajowodu komórka jajowa jest przez okolo 24 godziny gotowa do zaplodnienia.

Aby do niego doszlo, plemniki (wielkosci 0,05 mm) musza pokonac okolo 18-centymetrowa droge w narzadach rodnych. Tylko okolo 300 z ponad 300 milionowej rzeszy dociera do celu, a tylko jeden laczy sie jajem, dajac poczatek nowemu zyciu.

PIERWSZY TYDZIEŃ – od zygoty do 200 komórek

Zaplodniona komórka, wedrujac jajowodem w kierunku macicy, dzieli sie blyskawicznie na dwie, nastepnie na cztery, osiem i tak dalej. W tym czasie komórki zaczynaja sie juz róznicowac – z jednych powstanie cialo dziecka, z innych – blony plodowe, z jeszcze innych – lozysko.

DRUGI TYDZIEŃ – koniec wędrówki

Po osmiu dniach zaplodnione jajo sklada sie juz z okolo 200 komórek i zagniezdza sie w blonie sluzowej macicy. W trakcie dalszego rozwoju przyjmuje postac zwana przez specjalistów blastocysta, skladajaca sie z otoczki wypelnionej plynem, w którym dziela sie i róznicuja komórki nowego zycia. Srodowisko wodne bedzie przez 9 miesiecy bezpiecznym i komfortowym domem dla rozwijajacego sie dziecka.

Blastocysta uwalnia substancje chemiczne przenikajace do krwi kobiety. Hamuja one cykl miesiaczkowy, informuja uklad odpornosciowy o poczatku ciazy, mobilizuja caly organizm – tak, aby zagwarantowac nowemu zyciu optymalne warunki rozwoju.We wnetrzu jaja formuje sie tarcza zarodkowa – z niej powstanie cialo dziecka.

Pecherzyk

TRZECI TYDZIEŃ – powstają zawiązki wszystkich ważnych organów

W trzecim tygodniu po zaplodnieniu blastocysta staje sie zarodkiem. Komórki ukladaja sie w grupy tworzac trzy listki zarodkowe, które dadza poczatek poszczególnym tkankom i narzadom. Z wewnetrznego listka zarodkowego powstanie uklad trawienny i oddechowy; z zewnetrznego – uklad nerwowy i narzady zmyslów, z listka srodkowego uformuje sie szkielet i miesnie.

W tym tygodniu tworzy sie takze lozysko, zawiazki naczyn i pojawiaja sie komórki plciowe.

Przed ukonczeniem tego tygodnia pojawiaja sie zawiazki podstawowych organów, w tym watroby, nerek, mózgu i rdzenia kregowego.

CZWARTY TYDZIEŃ– zaczyna bić serce

Okolo 22. dnia po zaplodnieniu zaczynaja kurczyc sie wlókna miesnia sercowego malenstwa. Zarodek wyglada jak ziarno fasoli. Znajduje sie w jamie owodni wypelnionym plynem owodniowym. Pepowina laczy go z lozyskiem, przez które otrzymuje od matki substancje odzywcze.

Tyle sie wydarzylo, tyle sie zmienilo od czasu spotkania sie dwóch komórek.

Zarodek jest juz wielkosci ziarenka ryzu – ma ponad 5 mm dlugosci.

Ma juz serce, które bije w tempie 65 uderzen na minute.

Ma zawiazki mózgu, rdzenia kregowego, oczu, uszu, rak i nóg.

PIĄTY TYDZIEŃ

W wygladzie zarodka wyraznie mozemy wyróznic juz glowe, tulów i ogonek. Glowa jest nieproporcjonalnie duza w stosunku do reszty ciala. Tam, gdzie zaczely sie formowac oczy i nosek, widac ciemne plamki, uszy zaznaczone sa jako wglebienia. Na bokach malenkiego cialka pojawiaja sie paczki – powstana z nich raczki i nózki.

SZÓSTY TYDZIEŃ


Zaczynaja rosnac raczki i nózki. Na tym etapie maja one ksztalt pletwopodobnych paczków. Wyksztalcaja sie 4 jamy serca. Jest ono teraz niewielka wypukloscia na klatce piersiowej, podobnie jak inne wyksztalcajace sie wlasnie organy: zoladek, jelito, trzustka, uklad moczowy. Serce pompuje krew do naczyn krwionosnych. Ale minie jeszcze wiele tygodni, zanim uklad pokarmowy zacznie funkcjonowac.

Skóra jest na razie cienka, przezroczysta warstwa, przez która przenika otaczajacy zarodek plyn owodniowy.

Pojawiaja sie zawiazki przyszlych zebów.

SIÓDMY TYDZIEŃ

Wraz ze wzrostem glowy wyksztalca sie podniebienie, jezyk, czesci czaszki i zuchwy, miesnie twarzy. Teraz mozna juz wyraznie zobaczyc zarys nosa, oczu i ust. Najbardziej dynamicznie ze wszystkich organów rozwija sie teraz centralny uklad nerwowy. Bedzie on koordynowal dzialanie calego ciala, wiec potrzebny jest jako jeden z pierwszych.

Pojawil sie juz okolo 19 dnia po zaplodnienia i stopniowo w ciele malenkiego czlowieka powstaje skomplikowana siec 10 bilionów komórek nerwowych, które utworza miedzy soba 10 trylionów polaczen.

Jednoczesnie bardzo dynamicznie ksztaltuje sie centrum dowodzenia – mózg i rdzen kregowy. Z kazda minuta w mózgu dziecka przybywa cwierc miliona nowych komórek nerwowych!

Mózg paczkuje, tworzac wpustki, zalazki nerwów wzrokowych.

Wydluzaja sie raczki i nózki, a na ich koncach pojawiaja sie paluszki, na razie polaczone jeszcze delikatna blona, która wkrótce zaniknie.

ÓSMY TYDZIEŃ

Glowa zarodka w tym okresie jest olbrzymia – zajmuje polowe dlugosci calego ciala. Przez jej cienka skóre widac mózg (nie ma jeszcze czaszki!), a od strony grzbietowej ciala mozna zaobserwowac rdzen kregowy.

W okolicach szyi po obu stronach pojawia sie malenki krazek. Ucho wewnetrzne (odpowiedzialne za slyszenie i zmysl równowagi) jest juz rozwiniete. Poniewaz blednik ksztaltuje sie tak wczesnie, dziecko niemal od poczatku reaguje na ruch.

Z zageszczajacej sie tkanki miesniowej tworzy sie szkielet, na razie chrzestny. Pod koniec tego tygodnia zaczyna sie proces kostnienia. Dookola rdzenia kregowego pojawiaja sie zaczatki kregów. Mozna tez dostrzec zawiazki zeber. Wzrost kosci wyznacza moment przejscia z okresu zarodkowego do plodowego.

Zarodek jest juz kompletnym, choc miniaturowym organizmem ludzkim – jego dlugosc to niewiele ponad 2 cm, a waga – ponizej 3 g.

Ma juz wszystkie organy i uklady.

Ma uformowane powieki, które pozostaja jeszcze zamkniete. Sa one tak delikatne, ze widac przez nie zabarwienie teczówek. Oczy maja juz soczewki.

Mimo, ze dlonie przypominaja pletwy, na paluszkach pojawiaja sie pierwsze linie papilarne.

To malenstwo jest juz teraz niepowtarzalna indywidualnoscia z wlasna grupa krwi, liniami papilarnymi i rysami twarzy – realizuje sie w nim bowiem unikalny program genetyczny, który przekazali mu rodzice przy poczeciu.

Pozostaje w ciaglym ruchu, swobodnie plywajac w wodach plodowych.

DZIEWIĄTY TYDZIEŃ

Malenka istota ludzka unosi sie swobodnie w wodach wypelniajacych worek owodniowy, przytwierdzona jedynie pepowina do rozwijajacego sie lozyska. Przez pepowine docieraja do malucha sygnaly od mamy (za posrednictwem hormonów). Ta sama droga wedruja dostawy pozywienia i tlenu.

Cialo malenstwa, dotychczas wygiete w zgarbiony pólksiezyc, prostuje sie. Jego glowa, do tej pory przygieta ku klatce piersiowej, unosi sie. Dziecko nie tylko przybiera „dorosla” wyprostowana postawe, ale takze traci ogon. Pozostanie po nim pamiatka w postaci kosci ogonowej utworzonej z kilku zrosnietych ze soba kregów ogonowych.

Podczas 3 miesiaca rysy twarzy plodu robia sie coraz bardziej wyrazne. Oczy poczatkowo skierowane w bok, przemieszczaja sie na przednia powierzchnie twarzy, a uszy na powierzchniach bocznych glowy w poblize miejsca, które zajma docelowo. Konczyny osiagaja dlugosc proporcjonalna w stosunku do reszty ciala, chociaz dolne konczyny sa jeszcze nieco krótsze i w mniejszym stopniu uformowane niz górne.

Malenka istota ludzka unosi sie swobodnie w wodach wypelniajacych worek owodniowy, przytwierdzona jedynie pepowina do rozwijajacego sie lozyska. Przez pepowine docieraja do malucha sygnaly od mamy (za posrednictwem hormonów). Ta sama droga wedruja dostawy pozywienia i tlenu.

Cialo malenstwa, dotychczas wygiete w zgarbiony pólksiezyc, prostuje sie. Jego glowa, do tej pory przygieta ku klatce piersiowej, unosi sie. Dziecko nie tylko przybiera „dorosla” wyprostowana postawe, ale takze traci ogon. Pozostanie po nim pamiatka w postaci kosci ogonowej utworzonej z kilku zrosnietych ze soba kregów ogonowych.

Podczas 3 miesiaca rysy twarzy plodu robia sie coraz bardziej wyrazne. Oczy poczatkowo skierowane w bok, przemieszczaja sie na przednia powierzchnie twarzy, a uszy na powierzchniach bocznych glowy w poblize miejsca, które zajma docelowo. Konczyny osiagaja dlugosc proporcjonalna w stosunku do reszty ciala, chociaz dolne konczyny sa jeszcze nieco krótsze i w mniejszym stopniu uformowane niz górne.

DZIESIĄTY TYDZIEŃ

Pojawiaja sie nerki, a mocz jest wydalany do plynu owodniowego. Plód zaczyna polykac plyn owodniowy i wypelniac nim swój zoladek.

Rysy twarzy staja sie coraz wyrazniejsze. Maluch sprawia wrazenie spiacego – to za sprawa zamknietych powiek, które otworza sie dopiero w 7 miesiacu ciazy.

Buzia malca nie pozostaje jednak nieruchoma. Potrafi on juz poruszac ustami, przelyka, robi miny, marszczy czolo, krzywi sie i ziewa!

Konczyny wydluzaja sie. Wyraznie rozwinely sie ramiona, zaznacza sie zagiecie lokcia, maluch zbliza raczki ku sobie. Znikly blony miedzy palcami rak: widac juz palce z opuszkami, dlon ma wlasciwe proporcje. Palce stóp takze sa wolne od blon, ale jeszcze zbyt dlugie w stosunku do sródstopia.

JEDENASTY TYDZIEŃ

Szybko rosnie watroba, która teraz wypelnia prawie cala jame brzuszna. Jelita, które nie mieszcza sie juz w jamie brzusznej, rozwijaja sie w pepowinie, a gdy bedzie dosc miejsca – przesuna sie z powrotem do brzucha. Nerki zajmuja swoje miejsce przy nadnerczach. Teraz skóra nabrala barwnika, choc nadal jest tak cienka, ze przeswituja przez nia naczynia krwionosne. Glowa, przedtem przywiedziona do mostka, odchyla sie od tylu, a szyja staje sie ciensza i smuklejsza.

DWUNASTY TYDZIEŃ

Zaczynaja rosnac paznokcie u rak. Na skórze pojawiaja sie zawiazki cebulek wlosowych. Jelita kurcza sie i wykonuja ruchy robaczkowe, przez ich sciane wchlaniana jest glukoza. Przysadka wytwarza juz hormony. Dziecko zaczyna reagowac na bodzce pochodzace z zewnatrz, np. na mocny dotyk reaguje gwaltownym ruchem ciala. Zwieksza sie ilosc plynu owodniowego, wiec plód moze swobodnie plywac.

Raczki sa juz na tyle dlugie, ze dziecko moze nimi dotykac swojej twarzy. Maluch z zapalem zaczyna sie gimnastykowac. To za sprawa intensywnego rozwoju miesni. Wspóldzialaja one ze soba coraz lepiej, poprawia sie ich zgranie z ukladem nerwowym i koordynacja.

Dziecko ma wystarczajaco duzo miejsca, zeby swobodnie wierzgac i machac konczynami, nie uderzajac w sciany brzucha. Energicznie prostuje i zgina konczyny. Potrafi wykonac ruchy chwytne, a gdyby mozna bylo dotknac wnetrza jego dloni, paluszki w reakcji na to zacisnelyby sie w piastke.

Jego klatka piersiowa trenuje ruchy oddechowe i wciaga plyn owodniowy do pluc. To wstep do nauki oddychania. W ten sposób przygotowuje sie do pierwszego oddechu, który trzeba bedzie wziac po przyjsciu na swiat.

W 12 tygodniu lozysko osiaga ostateczny ksztalt i przejmuje calkowicie zadanie podtrzymywanie zycia dziecka. Ma ksztalt grubego dysku polaczonego z macica i w tym okresie jest duzo wieksze od dziecka.

Dziecko przezylo przelomowy moment rozwoju – przestalo byc zarodkiem.

Ma za soba najwazniejszy etap rozwoju – organogeneze, czyli powstanie i uformowanie sie najwazniejszych narzadów i ukladów czlowieka.

Weszlo w faze wiekszej stabilnosci – zmalalo ryzyko rozwoju wad wrodzonych.

Ma juz ponad 6 cm dlugosci i wazy okolo 15 gramów.

Stalo sie wrazliwa, ruchliwa istotka doskonalaca swoje funkcje zyciowe w wypelnionym plynem worku owodniowym.

TRZYNASTY TYDZIEŃ

Zmieniaja sie proporcje ciala malenstwa. Wydluzaja sie nózki i raczki. Te ostatnie na tyle, ze moga dotykac jedna do drugiej. Na koncach palców sa juz wyraznie widoczne paznokcie, uksztaltowaly sie równiez opuszki.Przez cienka, pokryta delikatnym meszkiem skóre, przeswieca siateczka naczyn krwionosnych. Powierzchnia calego ciala jest juz wrazliwa na dotyk.. W kosciach dlugich konczyn pojawiaja sie osrodki kostnienia – miejsca, gdzie tkanka chrzestna, tworzaca do tej pory szkielet, zamienia sie w bardziej gesta tkanke kostna.

Glowa nadal jest nieproporcjonalnie duza – stanowi 1/3 calego ciala. Mózg dojrzewa, a kora mózgowa falduje sie w zakrety i bruzdy.

Rysy twarzy staja coraz bardziej wyrazne, pojawiaja sie brwi i rzesy. Wrazliwe na swiatlo oczy sa bardzo duze w stosunku do calej twarzy i nadal zamkniete. Ciekawostka – podczas specjalistycznych badan wewnatrzmacicznych z uzyciem oswietlenia zaobserwowano, ze czteromiesieczne malenstwo zaslania sobie oczy przed razacym swiatlem, odwraca sie, zmienia pozycje ciala i jest wyraznie pobudzone.

W tym miesiacu dziecko nie tylko zaczyna widziec – zaczyna takze reagowac na dzwieki, a dokladnie na wibracje. W srodowisku wodnym fale dzwiekowe rozchodza sie w postaci drgan plynu owodniowego. W odpowiedzi na silne dzwieki malenstwo wyraznie sie ploszy, a jego tetno przyspiesza.

Czwarty miesiac to czas wielkiej aktywnosci malucha, a miedzy 13. a 17. tygodniem ciazy cwiczy najintensywniej. Nie pozostaje spokojny dluzej niz 13 minut! Jest na tyle maly, ze moze swobodnie fikac koziolki i poruszac rekami i nogami. Ta gimnastyka wzmacnia miesnie, doskonali koordynacje i kondycje. Plywajac odbija sie o sciany macicy – a wody plodowe doskonale amortyzuja i zapobiegaja urazom przy tych wyczynach. Bada raczkami otoczenie – gladzi sciany worka owodniowego, chwyta pepowine. Poznaje wlasne cialo – lapie reka druga reke lub noge, dotyka twarzy, ssie kciuk. Robi miny, otwiera usta i polyka plyn owodniowy. Czasem miewa czkawke i ziewa.

Na poczatku tego miesiaca dziecko wazy okolo 30 gram. Pod koniec – az 115. To nieslychanie szybkie tempo przyrostu masy ciala. Przybieranie na wadze jest spowodowane rozwojem masy miesniowej, bo tkanka tluszczowa dopiero zaczyna powstawac.

Male serduszko bije szybciej, przepompowujac 30 litrów krwi na dobe.

Rozwija sie zmysl smaku. Pojawia sie zawiazki zebów stalych (zawiazki zebów mlecznych sa gotowe juz od czterech tygodni).

Dziecko robi miny: nadyma policzki, marszczy czolo, zwija wargi w ryjek, cwiczy miesnie twarzy. Uksztaltowaly sie juz kosci, stawy i miesnie.
Torebki stawowe wypelnia maz stawowa, co umozliwia plynne poruszanie sie i dziecko z tego korzysta: macha rekami i nogami, przytula sie do scian pecherza plodowego, kreci glowa, podkurcza palce stóp, ssie kciuk.

Palce zacisniete w piastke

CZTERNASTY TYDZIEŃ

W mózgu co minuta powstaje 250 tysiecy nowych komórek nerwowych. Juz wczesniej, w siódmym tygodniu zycia, uformowalo sie 12 par nerwów czaszkowych, które lacza mózg z innymi partiami glowy i ramion. Kolejne nerwy rosna parami, po lewej i prawej stronie ciala. Teraz cale cialo dziecka staje sie wrazliwe na dotyk, z wyjatkiem czubka i boków glowy, bo te czesci sa najbardziej narazone na ucisk podczas porodu.

PIĘTNASTY TYDZIEŃ

W trzecim i czwartym miesiacu ciazy dziecko szybko rosnie, ale malo przybiera na wadze, bo nie zaczelo jeszcze gromadzic zwyklej (tzw. bialej) tkanki tluszczowej. Na razie gromadzi brunatna tkanke tluszczowa, z której tluszcz bezposrednio przeksztalca sie w energie. Nogi staja sie wreszcie dluzsze od rak. Gruczoly dokrewne pracuja bardzo intensywnie: trzustka wytwarza insuline, tarczyca – tyroksyne, a watroba – barwniki zólciowe

SZESNASTY TYDZIEŃ

W tym tygodniu mozesz wreszcie poczuc ruchy dziecka. Matki odczuwaja je po raz pierwszy pomiedzy 16 i 20 tygodniem ciazy. Ostatecznie uksztaltowal sie nos – jest lekko zadarty i dosc plaski, doskonale przystosowany do oddychania przy piersi mamy.

Dziecko ma proporcje coraz bardziej zblizone do doroslego czlowieka, delikatne rysy twarzy i cienka, wrazliwa na dotyk skóre.

Bardzo szybko przybiera na wadze.

Intensywnie sie porusza, co moze byc juz wyczuwane przez mame.

Odbiera bodzce dotykowe, smakowe, swietlne, dzwiekowe, a uklad nerwowy dojrzal juz na tyle, ze w mózgu malenstwa powstaje mapa ruchowa i czuciowa calego ciala.

Dziecko wazy okolo 120 g i jest wielkosci dloni doroslego czlowieka (ok. 16 cm).

Pod skóra zaczyna odkladac sie tkanka tluszczowa. Wydluzaja sie nogi. Stopka ma zaledwie okolo 2 cm dlugosci, ale jest calkowicie uksztaltowana. Szkielet jest sztywniejszy i twardszy. W znacznym stopniu sklada sie juz z tkanki kostnej.

SIEDEMNASTY TYDZIEŃ

Zmysl smaku dziecka jest teraz rozwiniety lepiej niz kiedykolwiek pózniej w ciagu calego zycia – maluch ma wiecej kubków smakowych niz dorosly czlowiek! Znajduja sie one nie tylko na jezyku, ale takze na podniebieniu, na wewnetrznej stronie policzków oraz w gardle. Potem beda stopniowo zanikaly. Do malego smakosza docieraja smaki wszystkich potraw zjedzonych przez mame. Ich aromaty przedostaja sie bowiem do wód plodowych. Zaobserwowano, ze dziecko polyka ich wiecej, kiedy maja przyjemny smak np. slodkiego, aromatycznego owocu. W tym miesiacu malenstwo odkrywa bogaty swiat dzwieków. Slyszy odglosy dobiegajace z ciala mamy, ale takze jej glos.

Docieraja tez do niego dzwieki ze swiata zewnetrznego, uczy sie je rozpoznawac i odróznia przyjemne od niemilych. Na te glosne i ostre reaguje przyspieszonym biciem serca i drzeniem calego ciala. Przyjemne natomiast sprawiaja mu radosc. Najmilsze sa te o niskich czestotliwosciach – jak gra na flecie, fagocie, wiolonczeli i kontrabasie. Wszystkie bodzce dzwiekowe stymuluja rozwój osrodków sluchowych w jego mózgu.

Na wewnetrznej stronie dloni pojawiaja sie bruzdy, znane jako linie zycia, serca i glowy. Na palcach sa w pelni wyksztalcone opuszki, a na nich linie papilarne. Serce dziecka bije dwukrotnie szybciej niz serce matki i mozna je juz uslyszec przez sluchawke lekarska. Szpik kostny rozpoczyna produkcje krwinek.

Kciuk w buzi

OSIEMNASTY TYDZIEŃ

Nadal gwaltownie rozwija sie mózg: w przedniej czesci kory mózgowej powstaje coraz dokladniejsza mapa ruchowa i czuciowa ciala. Pomiedzy ta okolica a jego najodleglejszymi czesciami tworza sie polaczenia nerwowe: 70 tysiecy komórek nerwowych na kawaleczku tkanki mózgowej wielkosci lebka od szpilki tworzy okolo 124 miliony polaczen. Za ksztaltowanie sie tych polaczen odpowiadaja nie tylko geny, ale takze hormony i doswiadczenia, mysli i emocje przyszlej mamy. W osiemnastym tygodniu mozna wykryc w badaniu ewentualne wady serca.
Na glówce zaczynaja rosnac wlosy, sa juz brwi i biale rzesy. Maluszek potrafi poruszac galkami ocznymi.

Choc plec dziecka jest zdeterminowana od momentu zaplodnienia, to dopiero w tym miesiacu zaczynaja sie ksztaltowac zewnetrzne narzady plciowe. W polowie ciazy sa juz na tyle uksztaltowane, ze podczas badania USG niemal ze 100% pewnoscia mozna okreslic czy maluch jest chlopcem czy dziewczynka. Jadra chlopca nadal pozostaja w jamie brzusznej, ale zawieraja juz pierwotne plemniki i produkuja meskie hormony plciowe. W jajnikach dziewczynek znajduja sie juz pierwotne komórki jajowe.

DZIEWIĘTNASTY TYDZIEŃ

Teraz pluca sa juz niemal wyksztalcone, ale nie umieja jeszcze oddychac. Od tej chwili az do dnia porodu dziecko bedzie uczylo sie wdychac i wydychac wody plodowe, by wzmocnic miesnie klatki piersiowej. Jeszcze w momencie porodu pluca dziecka wypelnione beda wodami plodowymi, czesc wyplynie przez nos i usta wycisnieta skurczami miesnia macicy, czesc zostanie wchloniete przez naczynia krwionosne.

DWUDZIESTY TYDZIEŃ

Połowa ciąży!

Zaczynaja pracowac gruczoly lojowe. Wydzielany przez nie lój i martwe komórki naskórka zbieraja sie w maz plodowa. Ze wzgledu na jej wlasciwosci noworodków po porodzie sie nie kapie, bo resztki mazi plodowej dzialaja na ich skóre odzywczo i ochronnie. Od 20. tygodnia mozna podczas badania USG zaobserwowac ruchy oddechowe, swiadczace o dobrym stanie dziecka.

Dziecko przede wszystkim nabiera ciala – jego masa sie podwaja. Rozwija sie podskórna tkanka tluszczowa.

Maluch porusza sie nadal bardzo energicznie – pozwala mu na to 750 mililitrów plynu owodniowego, w którym plywa. Plyn ten co 3 godziny ulega calkowitej wymianie z osoczem mamy.
Doskonale czuje smaki docierajace z potraw zjedzonych przez mame.

Dlugosc jego ciala  wynosi okolo 25 cm, a waga – ponad 400 gram

DWUDZIESTY PIERWSZY TYDZIEŃ

Kiedy nie spi – otwiera juz oczka! Jego twarz stanowi wtedy zdumiewajacy widok. Maluszek robi miny, ssie paluszki, dotyka buzi, miewa czkawke, mruga powiekami, porusza galkami ocznymi.

Kiedy spi – pojawia sie u niego specyficzny dla marzen sennych zapis fal mózgowych, tzw. faza REM. Swiadczy to o tym, ze szesciomiesieczny plód miewa sny, a uklad nerwowy szybko sie doskonali. W szóstym miesiacu na wlóknach nerwowych powstaja oslonki mielinowe. Dzieki nim impulsy nerwowe moga byc przekazywane znacznie szybciej, co usprawnia reakcje na bodzce i procesy myslowe.

Intensywnie ksztaltuja sie i mineralizuja kosci.

Gdyby malenstwo urodzilo sie na tym etapie rozwoju, lekarze byliby w stanie utrzymac je przy zyciu.
Plód ma regularny podzial doby na pory snu i czuwania. W czasie aktywnosci tanczy w worku owodniowym, obraca sie wokól wlasnej osi, kolysze biodrami, zgina nogi i rece, porusza palcami, dotyka buzi.
Zaczyna sie rozwijac system odpornosciowy.

Pod koniec 21. tygodnia jelita sa na tyle rozwiniete, ze malec moze przetwarzac polykany plyn owodniowy.

DWUDZIESTY DRUGI TYDZIEŃ

Pluca przechodza do nastepnego etapu rozwoju – produkcji surfaktantu. To substancja, która zaczyna pokrywac wnetrze pecherzyków plucnych i po porodzie umozliwi oddychanie. Pecherzyki beda gotowe do podjecia swoich funkcji dopiero pod koniec ósmego miesiaca.

Skóra jest coraz mniej przezroczysta. Powstaja biale cialka krwi, które odgrywaja najwazniejsza role w zwalczaniu infekcji. Watroba rozklada bilirubine (czerwonopomaranczowy barwnik), powstajaca w czasie rozpadu krwinek czerwonych. Czerwone cialka we krwi plodu zyja znacznie krócej niz u doroslego, dlatego w jego organizmie jest bardzo duzo bilirubiny.

Organizm dziecka nie jest w stanie samodzielnie przetworzyc takiej ilosci barwnika, dlatego czesc oddaje matce przez lozysko.Dziecko ma wysokie czolo, spiczasta brode, miedzy nosem a warga górna zaczyna sie pojawiac pionowa bruzda. Ostateczny ksztalt maja juz malzowiny uszne. Wzmacniaja sie miesnie karku, wiec dziecko trzyma glowe prosto.

DWUDZIESTY TRZECI TYDZIEŃ

Wygladem i zachowaniem dziecko przypomina juz noworodka. Zwiekszyla sie ilosc podsciólki tluszczowej, dziecko nadal jest szczuplutkie, pomarszczone, pokryte ciemnymi wloskami i bialawa mazia plodowa. Sluch ma coraz lepszy, rozpoznaje juz glos mamy i taty.

DWUDZIESTY CZWARTY TYDZIEŃ

Dziecko wypelnia juz cala jame macicy, i coraz trudniej mu sie poruszac. Cwiczy miesnie: rozpycha sie, kopie, tupie. Na halas reaguje niepokojem, glosne dzwieki moga przebudzic je ze snu, ale reakcja na bodziec nie jest jeszcze natychmiastowa. Mama moze zaczac notowac okresy aktywnosci i snu dziecka. Po porodzie bedzie spalo w podobnych godzinach.

Praca serca zwalnia do 140-150 uderzen na minute.

DWUDZIESTY PIĄTY TYDZIEŃ

Wczesniaki urodzone w szóstym miesiacu ciazy wspomagane najnowoczesniejsza aparatura sa juz w stanie przezyc. Dzieki rozwojowi medycyny udaje sie ratowac coraz mlodsze maluchy.

Maluch nadal dosc swobodnie porusza sie w wodach plodowych.

Kiedy czuwa – otwiera oczy, kiedy spi – sni.

Wyksztalcaja sie komórki odpowiedzialne za swiadome myslenie, a dziecko jest znacznie bardziej wrazliwe na dzwieki i ruch.

Bardzo szybko przybiera na wadze i rosnie – co tydzien przybywa mu 100 g i 1 cm dlugosci.

Dziecko mierzy 35-37 cm i wazy okolo 1 kg!

DWUDZIESTY SZÓSTY TYDZIEŃ

Delikatna i dotychczas filigranowa figurka dziecka szybko sie zaokragla. Policzki staja sie pulchne, a caly organizm malucha intensywnie odklada tluszcz. Stara sie zgromadzic go jak najwiecej. Maluch musi zyskac samodzielna zdolnosc do utrzymania stalej temperatury ciala, a jest to mozliwe tylko wtedy, gdy izolacyjna warstwa tluszczu, znajdujaca sie pod skóra, bedzie wystarczajaco gruba.

Organizm dziecka wychwytuje i magazynuje takze inne dostarczane mu przez mame skladniki odzywcze: wapn, zelazo, substancje bialkowe.

Chociaz liczba komórek mózgowych juz sie nie zwieksza, to jednak organ ten rozwija sie w bardzo szybkim tempie. Powstaja centralne osrodki sluchu, wzroku, wechu, mowy oraz czucia i ruchu. Poprawia sie wspólpraca ukladu nerwowego z innymi ukladami. Reakcje dziecka na bodzce staja sie zróznicowane i bardziej precyzyjnie.

Maluch jest zdolny do zapamietywania sygnalów, które do niego docieraja. Rozpoznaje muzyke i odglosy zycia codziennego. Slucha mamy. Zapamietuje barwe i intonacje jej glosu. Prowadzone z nim teraz rozmowy stymuluja rozwój gaworzenia i nauke mowy po urodzeniu.

DWUDZIESTY SIÓDMY TYDZIEŃ

W tym tygodniu ostatecznie wyksztalci sie siatkówka (czesc oka odpowiedzialna za odbieranie bodzców swietlnych i przekazywanie ich do mózgu).

W tym okresie u malenstwa pojawia sie usmiech.

Bariera stanowiaca o mozliwosci przezycia wczesniaków jest rozwój pluc. Choc uksztaltowaly sie juz w 19. tygodniu ciazy, dopiero teraz zaczynaja intensywnie wytwarzac substancje, która wysciela pecherzyki plucne od srodka i zapobiega ich sklejaniu sie. Dziecko zaczyna gromadzic pod skóra zasoby tluszczu, ale nadal jest drobniutkie.

DWUDZIESTY ÓSMY TYDZIEŃ

Fale mózgowe przypominaja juz fale mózgowe noworodka, mozna zaobserwowac pierwsze oznaki czuwania. Na powierzchni mózgu uformowane sa charakterystyczne bruzdy i zakrety. Na szczuplutkiej buzi obciagnietej czerwona pobruzdzona skóra widac wyraznie brwi i rzesy, na glowie – strzeche ciemnych wlosów. Nadal nie ma dosc podskórnej tkanki tluszczowej.

DWUDZIESTY DZIEWIĄTY TYDZIEŃ

Tluszcz odkladany pod skóra chroni dziecko przed utrata ciepla i pozwala regulowac temperature. Warstwa bialego tluszczu pod skóra sprawia, ze nieco sie ona wygladza i wybiela. Za cztery tygodnie dziecko zgromadzi tyle tluszczu, ze bedzie on stanowil 4 proc. wagi jego ciala.

System nerwowy jest juz rozwiniety: reakcja na bodziec nastepuje w ulamku sekundy. Dziecko bardzo duzo sni.

Maluch jest nadal ruchliwy i czesto zmienia pozycje, ale jest mu juz znacznie ciasniej. Ma prawie na stale podkurczone nózki, a raczki przywiedzione do tulowia.

Traci meszek plodowy – nie pokrywa on juz calego ciala, pozostaje tylko na karku, plecach i ramionach.
Wkracza w okres ksztaltowania sie osobowosci. Ujawnia sie jego zdeterminowany genetycznie temperament.
Dziecko wazy od 1 do 1,5 kg i mierzy od czubka glowy do stóp ponad 38 cm.

TRZYDZIESTY TYDZIEŃ

Ruchy dziecka nie sa juz takie silne i gwaltowne, bo w macicy ma coraz mniej miejsca. Zeby bylo wygodniej, przyjmuje charakterystyczna pozycje embrionalna: jest skulone, ma skrzyzowane raczki i nózki. Wiekszosc dzieci ustawia sie glowa w dól i pozostaje w tej pozycji az do dnia porodu.
Nasluchuje glosu mamy i innych dzwieków docierajacych do niego ze swiata zewnetrznego. Jest juz osobowoscia, odczuwa zadowolenie i niepokój. Miewa sny.

Wnetrze ciala mamy jest coraz ciasniejszym mieszkaniem.
Buzia malenstwa jest taka, jaka zobaczymy w dniu narodzin – wyrazista, z pucolowatymi policzkami.

Paznokcie malca rosna tak szybko, ze czesto wystaja juz ponad opuszki palców. Przy ruchliwosci dziecka i ciasnocie panujacej w macicy nietrudno o zadrapania, co po porodzie nieraz widac na buzi malucha.

TRZYDZIESTY PIERWSZY TYDZIEŃ

W ósmym miesiacu ciazy pepowina ma srednice 1cm. W pepowinie mieszcza sie trzy naczynia krwionosne laczace dziecko z lozyskiem: jednym odprowadzana jest krew z produktami przemiany materii z plodu do lozyska, dwa dostarczaja organizmowi malucha natleniona krew z substancjami odzywczymi. Naczynia krwionosne otoczone sa tkanka sluzowa, wystepujaca wylacznie w pepowinie.
Wlosy na glówce sa coraz grubsze i ciemniejsze. Zanikl prawie meszek plodowy i teraz cale cialo pokryte jest jedynie ochronna mazia plodowa.

Ilosc plynu owodniowego, w którym plywa malec, jest w tym miesiacu najwieksza. To okolo 1-1,5 litra. Dziecko polyka bardzo duzo tej cieczy, bo az 500-750 mililitrów na dobe – a to oznacza, ze dziennie wypija porcje plynu równa 1/3 wlasnej masy ciala. Gdyby dorosly czlowiek pil z taka intensywnoscia, przyjmowalby 20 litrów napojów dziennie. Skoro malec pije tak duzo i z takim upodobaniem, czynnosc ta musi miec szczególne znaczenie dla jego rozwoju. I rzeczywiscie tak jest. Skladniki plynu owodniowego przechodzac przez zoladek i jelita przyspieszaja rozwój ukladu pokarmowego i doskonalenie funkcji trawiennych. Przeplywanie plynu przez pluca sprawia, ze na powierzchni pecherzyków osadza sie surfaktant. Sprawia on, ze pluca dojrzewaja do pelnienia swoich funkcji po narodzeniu.

TRZYDZIESTY DRUGI TYDZIEŃ

Pluca potrafia sie rozprezac i maja wystarczajaca powierzchnie, by umozliwic przechodzenie tlenu do krwi po narodzinach. Nie ma jeszcze krazenia plucnego, wlaczy sie dopiero po porodzie. Dziecku jest ciasno, nie ma juz prawie miejsca na podskoki i tance. W tej sytuacji ruchy dziecka moga byc nieco bolesne dla mam.
Wraz z polykanym plynem owodniowym otrzymuje wiele wartosciowych i wysokokalorycznych substancji odzywczych – glównie bialka i cukrów.

Smak plynu owodniowego i jego zapach zmienia sie w zaleznosci od jadlospisu mamy. Malec to czuje – uwielbia slodki smak, co przejawia sie energiczniejszym polykaniem plynu owodniowego.
To kolejny miesiac szybkiego przybierania na wadze i odkladania tkanki tluszczowej. W ciagu czterech tygodni jej zapas powiekszy sie czterokrotnie! Nic dziwnego, ze ma coraz mniej miejsca. Z cwiczen gimnastycznych pozostalo mu jedynie przeciaganie sie, przesuwanie sie na boki oraz prostowanie raczek i nózek. Ruchy sa juz tak energiczne i silne, ze mama moze je dotkliwie odczuwac.

TRZYDZIESTY TRZECI TYDZIEŃ

Wyksztalcil sie odruch zwezania zrenic pod wplywem swiatla. Ten bezwarunkowy odruch jest tez bardzo waznym elementem mowy ciala – jesli jestesmy do kogos zyczliwie nastawieni, zrenice rozszerzaja sie. Lek i agresja powoduja ich zwezanie. Dziecko jest juz rózowiutkim, gladkim bobasem, tluszcz stanowi 8 proc. wagi ciala.

Maluch wygladem nie rózni sie juz od donoszonego noworodka, choc pozostalo mu jeszcze kilka tygodni rozwoju.
Nadal gromadzi zapasy tluszczu pod skóra – bedzie z nich korzystalo w pierwszych dniach zycia.
Chetne nawiazuje lacznosc z otoczeniem – reaguje na dzwieki dobiegajace z zewnatrz, lubi pieszczoty, które odbiera przez sciane brzucha mamy.Wazy 2,5 kg, jego wysokosc ciemieniowo–siedzeniowa (od glowy do pupy) wynosi 34 cm, a dlugosc calego ciala osiaga 45 cm.

TRZYDZIESTY CZWARTY TYDZIEŃ

Rozwój w ostatnich tygodniach ciazy ulega spowolnieniu. Teraz dziecko juz tylko rosnie i cwiczy potrzebne mu po drugiej stronie brzucha umiejetnosci, np. 80 proc. czasu spedza, wdychajac i wydychajac wody plodowe.
We wnetrzu ciala mamy maluchowi przestalo byc juz wygodnie – jest juz tak ciasno, ze przez caly czas jest ma on podkurczone nogi i rece zgiete w lokciach. Wiekszosc dzieci przekreca sie glówka w dól miedzy 34. a 40. tygodniem ciazy. Na kilka tygodni przed porodem (a czasem na kilka dni) glówka wsuwa sie gleboko do miednicy mamy i pozostaje tak az do narodzin – to tzw. pozycja ustalona. Najlatwiej bedzie malenstwu przyjsc na swiat jesli ulozy sie w pozycji zwanej przez polozników podluzna glówkowa potylicowa przednia. Wtedy odwrócone jest pleckami do sciany brzucha mamy.

TRZYDZIESTY PIĄTY TYDZIEŃ

Dziecko nadal obrasta w tluszczyk. Czas spedza we snie. Prawdopodobnie nie snia mu sie obrazy, ale dzwieki, dotyk i ruch. Calkowicie wypelnia brzuch mamy: czasem moga pojawic sie trudnosci w oddychaniu, poniewaz dziecko coraz mocniej uciska przepone, znowu moze pojawiac sie zgaga, czestsze oddawanie moczu, trudnosci w zasypianiu.
Maluszek wyglada juz jak noworodek. Jego skóra jest gladsza i rózowa. Maz plodowa zostala juz tylko w faldach ciala – na szyi, w zgieciach lokci i kolan, w pachwinach, pod pachami.

Ma ciemnoniebieskie oczy i tego koloru pozostana przez kilka tygodni po narodzeniu. Potem stopniowo beda zmienialy barwe na ta przekazana przez rodziców razem z calym bagazem genetycznym.

TRZYDZIESTY SZÓSTY TYDZIEŃ

Wokól glównych narzadów nagromadzila sie brazowa tkanka tluszczowa (dostarczajaca cieplo), a pod skóra jest juz gruba warstwa bialej tkanki tluszczowej (utrzymujacej cieplo). Zanika meszek i maz plodowa. Dziecko polyka zrzucony meszek i martwe komórki. To wlasnie one osadza sie w jelitach i zostana wydalone w postaci smólki. Maluch przygotowuje sie do narodzin. Nadnercza zaczynaja wytwarzac hormon, który ma wplyw na prace pluc. Teraz sa one juz w pelni przygotowane do oddychania. Poród w kolejnym, trzydziestym ósmym tygodniu to juz poród o czasie.

TRZYDZIESTY SIÓDMY TYDZIEŃ

Dziecko przybiera na wadze. Glówka wstawila sie w miednice. Jesli dziecko nadal nie jest odwrócone glowa w dól, mozna mu pomóc, delikatnie masujac swój brzuch.

Kolejny przyrost wagi i wzrostu – przyszle mamy sa juz mocno zmeczone i z niecierpliwoscia czekaja na poród. Ale niestety nie one o tym decyduja. Decyzja nalezy do dziecka.
Paznokcie malucha rosna bardzo szybko i byc moze trzeba bedzie jej obciac juz pierwszego dnia po porodzie.

Sutki i zewnetrzne narzady plciowe moga byc obrzmiale i takie pozostana przez kilka, kilkanascie dni po porodzie. To efekt wysokiego poziomu hormonów, który utrzymuja mama i dziecko w ostatnim okresie ciazy.

TRZYDZIESTY ÓSMY TYDZIEŃ

Miesnie, które przez dziewiec miesiecy dostawaly od mózgu sygnaly, ze maja sie ucieszyc i uspokoic, teraz zabieraja sie do ciezkiej pracy. Organizm dbal o zachowanie równowagi pomiedzy konkurujacymi hormonami: estrogenem, który wywoluje kurczenie sie miesni, i progesteronem, który rozluznia. Progesteronu musialo byc troche wiecej. Teraz przewaza estrogen: zmiekcza szyjke macicy i ulatwia rozwieranie. Gdy dziecko gotowe jest do narodzin, daje sygnal uruchamiajacy procesy hormonalne.

TRZYDZIESTY DZIEWIĄTY TYDZIEŃ

Odleglosc ciemieniowo-siedzeniowa wynosi ok. 36 cm, a calkowita dlugosc plodu ok. 48 cm. Waga wzrosla do ok. 3250 g.
Maluch jeszcze przybiera na wadze i dlatego jest mu coraz ciasniej w brzuchu mamy. Wyksztalcone sa juz wszystkie uklady i narzady w organizmie dziecka i choc sa juz w pelni dojrzale, jednak do momentu porodu wiekszosc z nich bedzie sie jeszcze doskonalic. W jelitach jest juz zgromadzona smólka, która bedzie pierwsza kupka Twojego malenstwa.
Powoli dziecko przygotowuje sie do wyjscia na swiat. Czeka go gwaltowna zmiana otoczenia, bedzie musial wydac z siebie pierwszy krzyk i zlapac pierwszy trudny oddech. Dlatego niestrudzenie cwiczy ruchy oddechowe, wciagajac i wypierajac z pluc wody plodowe.

Dno macicy znajduje sie ok. 36-40 cm od spojenia lonowego i ok. 16-20 cm nad pepkiem. Twoja masa wzrosla od poczatku ciazy o ok. 11,5-16 kg. Czujesz sie bardzo zmeczona i ociezala. Macica wypelnia cala jame brzuszna i przez na jej przednia sciane, uciskajac przy tym na wszystkie otaczajace ja tkanki. W dalszym ciagu mozesz odczuwac skurcze Braxtona-Hicksa, przygotowujace organizm na skurcze porodowe.

CZTERDZIESTY TYDZIEŃ

Gratulacje ! Ukonczylas 40. tydzien ciazy i dokonalas prawdziwego cudu – w Twoim ciele powstala nowa ludzka istota !
Ostatni tydzien ciazy konczy data zaznaczona w kalendarzu na czerwono. Magiczny dzien nadchodzi i… w polowie przypadków dalej chodzisz w ciazy. Pamietaj, ze tylko 5% kobiet rodzi dokladnie „w terminie”
Plyn owodniowy jest teraz metny od mazi plodowej oraz zluszczajacego sie naskórka.
Mija dzien za dniem, a Ty wciaz czekasz. Pamietaj, ze bardzo wazne jest Twoje samopoczucie takze w tych ostatnich chwilach przed porodem. Nie denerwuj sie kolejnym dniem oczekiwania na poród. Jezeli nie zauwazasz niepokojacych objawów, to z pewnoscia narodziny Twojego dziecka odbeda sie w najbardziej odpowiednim dla niego momencie. Jezeli bierne czekanie zle na Ciebie wplywa, zrób cos, na co masz szczególna ochote. Moze dobrym rozwiazaniem bedzie wyjscie do kina?
Twoje dziecko jest gotowe do narodzin. Jego cialko przyjelo odpowiednia pozycje, aby przedostac sie przez kanal rodny na zewnatrz. Podczas tych kilku ostatnich miesiecy Twój maluch mial okazje przyzwyczaic sie do pojawiajacych sie od czasu do czasu skurczy macicy (tzw. Braxtona-Hicksa). Skurcze porodowe sa znacznie silniejsze, lecz zaraz potem maluszek otrzyma nagrode – cieplo Twoich kochajacych ramion !
Przecietny noworodek ma ok. 50 cm dlugosci i wazy ok. 3,4 kg.
Juz za kilka godzin na swiat przyjdzie najwspanialsza istota pod sloncem -Twoje dziecko.

Pokrewne artykuly:

  1. I trymestr Udalo sie - jestes w ciazy! Jakie zmiany pojawiaja sie teraz w Twoim ciele? Jak rozwija sie dziecko? Oto krótki przewodnik po ciazy - po I trymestrze…...
  2. III trymestr Jestes na finiszu ciazy… Twój organizm powoli zaczyna miec dosc, psychicznie równiez jest coraz ciezej… Pamietaj, ze teraz dzieciatko im dluzej pobedzie w Tobie, tym urosnie zdrowsze i wieksze. III...
  3. II trymestr Skrót najprzyjemniejszego okresu ciazy - dowiedz sie, co sie dzieje z Twoim cialem i jak rozwija sie malenstwo...
  4. Objawy ciąży Zazwyczaj okolo 14 dni od zapłodnienia, gdy dochodzi do wszczepienia zapłodnionej komórki jajowej w błonę sluzową macicy, zaczyna sie hormonalna burza. Poziom progesteronu nie spada (jak jest to w zwykłym...

Komentarze

2 Odpowiedzi do “Tydzień po tygodniu”
  1. Adrianna pisze:

    Alez pięknie napisane! przez cala ciaze przeczytalam mase artykulow tego typu, aby wiedziec jak rozwija sie moje dziecko,a na ten woadlam dopiero kiedy Alicja ma juz prwie 5miesięcy. Bardzo mi sie podoba .

  2. Max pisze:

    Zgadzam się z Adrianną, bardzo dobrze napisane. Mam tylko wątpliwości odnośnie obcinania u noworodka paznokci – jestem studentem Uniwersytetu Medycznego i na zajęciach wyraźnie odradzali nam obcinania u bąblów paznokci przez pierwszy miesiąc z jednego prostego powodu – paznokcie nie są twarde w trakcie ciąży i po porodzie lecz bardzo miękkie, dopiero pierwsze obcięcie ich będzie powodowało stwardnienie i zagęszczenie tkanki. Równa się to z tym że maluch może się najzwyczajniej w świecie podrapać, szczególnie na policzkach.
    Pozdrawiam

Wyraź swoją opinię

Powiedz co myślisz, podziel się swoją opinią
Jeżeli chcesz dodać swoją fotkę bądź avatar użyj: gravatar!